Артық төлем дегеніміз не
Егер сіз 500 000 KZT алып, нәтижесінде 620 000 KZT қайтарсаңыз — артық төлем 120 000 KZT болады. Міне, осы ақша банктің кірісін құрайды.
Артық төлем үш параметрге байланысты: несие сомасы, пайыздық мөлшерлеме және мерзім. Мөлшерлеме неғұрлым жоғары және мерзім неғұрлым ұзақ болса, артық төлем соғұрлым көп. Артық төлемнің үштен екісі несие мерзімінің бірінші жартысында қалыптасады — бұл аннуитеттік схеманың ерекшелігі.
Аннуитеттік төлем формуласы
Қазақстандағы несиелердің көпшілігі аннуитеттік төлемдермен — ай сайын тең сомалармен өтеледі. Ай сайынғы төлем мына формула бойынша есептеледі:
Т = S × (r × (1 + r)ⁿ) / ((1 + r)ⁿ − 1), мұнда S — несие сомасы, r — айлық мөлшерлеме (жылдық / 12 / 100), n — айлардағы мерзім.
Артық төлем = Т × n − S. Бұл бүкіл мерзім бойынша барлық пайыздардың сомасы.
Есептеу мысалы
500 000 KZT несиені 12 айға жылдық 20% мөлшерлемемен алайық:
- •Айлық мөлшерлеме: 20% / 12 / 100 = 0.0167
- •Ай сайынғы төлем: ≈ 46 300 KZT
- •Жыл бойы жалпы төлем: 46 300 × 12 = 555 600 KZT
- •Артық төлем: 555 600 − 500 000 = 55 600 KZT (сомасының 11%)
Мерзім артық төлемге қалай әсер етеді
Мерзімді 24 айға дейін ұлғайтсақ, бірдей 20% мөлшерлемемен: төлем ≈ 25 400 KZT-ге дейін азаяды (ыңғайлырақ), бірақ артық төлем ≈ 109 600 KZT-ге дейін өседі — шамамен 2 есе артық.
Ұзақ мерзім = аз ай сайынғы төлем, бірақ айтарлықтай үлкен жалпы артық төлем. Несиені ең аз ыңғайлы мерзімге алыңыз.
Артық төлемді қалай азайтуға болады
Бірнеше тексерілген тәсіл:
- •Төмен мөлшерлемені таңдаңыз — 3–5% айырмашылық 500 000 KZT несиеде жылына 15 000–25 000 KZT үнемдейді
- •Мерзімді қысқартыңыз — 2 жылда қайтара алатынды 5 жылға алмаңыз
- •Мерзімінен бұрын өтеңіз — кезекті мерзімінен бұрын төлем негізгі борышты азайтып, болашақ пайыздарды кемітеді
- •Ұсыныстарды салыстырыңыз — әртүрлі банктер бір сома үшін де әртүрлі мөлшерлеме береді